Przebiśnieg Galanthus nivalis - pielęgnacja, stanowisko, wymagania

Przebiśnieg (Galanthus nivalis) to niewielka roślina cebulowa, zwiastun wiosny, znak rozpoczynającego się okresu wegetacyjnego. Na zachodzie Polski kwitnienie rozpoczyna już w lutym, a tam gdzie nieco chłodniej rozjaśnia ogród aż do kwietnia. Posadzone raz w miejscu dla nich odpowiednim, co roku będą zajmować co raz większą powierzchnię ogrodu. 

Od 1. lutego otwierają się bramy ogrodów w Wielkiej Brytanii i rośliną promującą te wydarzenie jest właśnie przebiśnieg. Poniżej odpowiadam na najczęściej zadawane pytania.

Gdzie można spotkać przebiśniegi?

W naturze przebiśniegi występują w wilgotnych lasach bukowych, grądach i łęgach. W Polsce są to głównie góry, wyżyny i Dolny Śląsk. Stanowiska w innych częściach kraju powstały w wyniku "ucieczki" z ogrodu. 

Czy przebiśniegi są jednoroczne? 

Nie, przebiśniegi są roślinami wieloletnimi i na jednym miejscu mogą rosnąć przez długi czas. 

Jak długo kwitną przebiśniegi?

Zazwyczaj jest to około miesiąca, ale jak w wielu przypadkach dużo zależy od pogody. 

Jak dbać o przebiśniegi? 

Przebiśniegi preferują stanowiska zacienione, żyzne o wilgotnym podłożu. Idealne będą miejsca pod drzewami oraz krzewami zrzucającymi liście na zimę. Jako że ich wzrost przypada na wczesną wiosnę, gdy gleba jest jeszcze wilgotna, nie wymagają podlewania. 

Czy przebiśniegi pachną? 

Tak, przebiśniegi charakteryzują się bardzo ładnym zapachem. Niektóre odmiany, np. 'Sam Arnott' wydają wyjątkowo intensywną woń, ale pachną jedynie w słoneczne dni. 

Czy przebiśniegi są pod ochroną?

Tak. Od 1946 r. przebiśniegi były pod całkowitą ochroną, ale od 2014 r. jej status uległ zmianie i obecnie znajduje się na liście gatunków objętych ochroną częściową. Na Mazowszu wart odwiedzenia jest rezerwat przyrody Śnieżyczki, którego celem jest zachowanie jednego z niewielu nizinnych stanowisk śnieżyczki przebiśnieg.

Czy można zrywać przebiśniegi?

W żadnym innym miejscu poza prywatnymi ogrodami przebiśniegów zrywać nie wolno! 

Czy przebiśniegi wymagają przycinania?

Nie, nie ma takiej potrzeby. Nie powinno się też usuwać liści do czasu ich całkowitego zżółknięcia i zaschnięcia. 

Jakie są najpopularniejsze odmiany przebiśniegów? 

Najpopularniejsza odmiana to 'Maximus', który charakteryzuje się silnym wzrostem. Niektóre odmiany mają zielone plamki na zewnętrznych płatkach ('Viridipacis'), inne - bardzo duże ('Mighty Atom'), albo bardzo małe ('Tiny Tim'). Prawdziwym klejnotem jest 'Magnet' o długiej łodydze. Do najbardziej oryginalnych należy 'Lutescens' z żółtym wzorkiem i kwiatem w kształcie czepka. Inne polecane odmiany to: 'Brenda Troye' oraz 'Cassaba'. 

Czy przebiśniegi są trujące? 

Tak, pomimo tego, że części śnieżyczki przebiśnieg wykorzystywane są w lecznictwie, to w pospolitym użytkowaniu ich spożywanie może źle się skończyć.

Gdzie kupić przebiśniegi? 

Cebulki przebiśniegów nie są często spotykane w sklepach stacjonarnych, o ile te sklepy nie są wyspecjalizowane w sprzedaży tego rodzaju roślin. Najpewniej można kupić je przez Internet w sklepach o szerokiej ofercie roślin cebulowych. Średnia cena za jedną cebulkę to ok. 1 zł. 

Read more »

Rododendrony - pielęgnacja, stanowisko, wymagania

 

Rododendrony, czyli zimozielone różaneczniki i nieco drobniejsze azalie są roślinami charakterystycznymi dla wrzosowatych. W polskich ogrodach pojawia się równie często jak hortensje, czy trawy ozdobne i bardzo dobrze! Są ozdobne przez cały rok, a przy zapewnieniu im odpowiednich warunków mogą rosnąć przez długie, długie lata. Choć rododendrony stanowią sporą grupę krzewów i krzewinek o zróżnicowanym wyglądzie to potocznie różaneczniki nazywa się rododendronami, więc takim nazewnictwem będę się posługiwać.

Jakie są rodzaje rododendronów? 

Roślin w rodzaju Rhododendron jest tak wiele, że nie sposób wymienić ich w jednym artykule. Najczęściej spotykane to rododendrony wielkokwiatowe i drobnokwiatowe. Są też zróżnicowane pod kątem mrozoodporności, docelowej wielkości, czy koloru kwiatów - od białych, pomarańczowych, po różowe, fioletowe i czerwone. 

Do najpopularniejszych gatunków rododendronów (różaneczników) należą m.in. różanecznik kaukaski (R. caucasicum) - białożółte kwiaty, różanecznik katawbijski (R. catawbiense) - w kolorach różowych i fioletowych, różanecznik drzewiasty (R. arboreum) - kwiaty czerwone, różanecznik alpejski (R. ferrugineum) - kwiaty różowoczerwone, różanecznik jakuszimański (R. degronianum var. Yakushimanum) - kwiaty od białego do czerwonego, różanecznik kosmaty (R. hirsutum) - kwitnie na różowo i fioletowo, różanecznik Smirnowa (R. smirnowii) - różne odcienie różu, różanecznik Warda (R. wardii) - jasne, najczęściej żółte kwiaty, różanecznik olbrzymi (R. maximum).

Jak i gdzie sadzić rododendrony?

Rododendrony najczęściej produkowane są w pojemnikach, więc sadzić można je przez cały rok (oczywiście po spełnieniu warunków jak dla wszystkich roślin - nie do zmarzniętej ziemi i nie podczas upałów). 

Miejsce do posadzenia powinno być dobrze przemyślane, ponieważ rododendron z czasem będzie potrzebował więcej przestrzeni. Dobrym sąsiedztwem będą drzewa, wysokie krzewy dające cień i chroniące przed wiatrem. Zaciszne i zacienione siedlisko pomoże utrzymać wilgoć w glebie dłużej, co akurat będzie dobrze służyć rododendronom. Jako rośliny z grupy wrzosowatych potrzebują podłoża o kwaśnym odczynie (ok. 4,5-5,5 pH).  

Czego nie lubi rododendron? 

Niekorzystne i mogące powodować choroby rododendronów będą: słoneczne stanowisko powodujące poparzenia, głęboki cień będzie miał wpływ na zmniejszone kwitnienie, czy podmokłe podłoże i choroby grzybowe. Zły wpływ spowoduje również zbyt mała kwasowość podłoża. 

Jak pielęgnować rododendron w ogrodzie? 

Rododendrony nie będą sprawiać większych kłopotów, gdy zostaną posadzone w warunkach, w których czują się najlepiej. Należy pamiętać o podlewaniu (deszczówką!) w okresach długotrwałej suszy, czy uzupełnianiu ściółki przekompostowaną korą drzew iglastych. Od czasu do czasu nawożenie, gdy badania gleby wskażą na niedobory. 

Rokrocznie ważne jest usuwanie przekwitłych kwiatostanów, aby zapobiec tworzeniu nasion i umożliwić łatwiejsze zawiązywanie się pąków kwiatowych na następny rok.

Jak i kiedy przycinać rododendrony?

Oprócz usuwania przekwitniętych kwiatostanów, warto usuwać pędy chore lub obumarłe - tak jak w przypadku większości krzewów. Pokrój rododendronów z wiekiem staje się co raz bardziej ażurowy, więc cięcia prześwietlające będą zbędne. 

Cięcia formujące i odmładzające mogą stanowić zbyt duży stres dla rośliny, dlatego też nie polecam takich zabiegów i warto wykorzystać naturalny pokrój rododendronów. 

Co sadzić w towarzystwie rododendronów?

Rośliny z rodziny wrzosowatych dobrze komponować się będą z innymi podobnymi do siebie, czyli wrzosy, wrzośce, azalie, pierisy, czy borówki. 

Oprócz tego dobrym towarzystwem będą: jałowce, sosny, cisy, miłorzęby, hortensje, kaliny, wierzby, berberysy... Tak naprawdę większość roślin, którym odpowiada stanowisko półcieniste i podłoże o kwaśnym odczynie. 

Jak rozmnażać rododendrony?

Rododendrony można rozmnażać poprzez sadzonki, odkłady i nasiona. Wszystkie sposoby wymagają czasu i cierpliwości. 

Czy rododendrony są zimozielone? 

Różaneczniki (tutaj: rododendrony) są zimozielone, czyli nie zrzucają liści na zimę. 

Czy rododendron jest trujący? 

Tak, wszystkie części rośliny są trujące dla ludzi i dla zwierząt. Stopień zatrucia zależy od przyjętej dawki, niemniej jednak nie polecam tego sprawdzać na własnej skórze.

Ile kosztują rododendrony? 

Rośliny im większe, tym będą kosztowały więcej. Przeciętnie rododendron w pojemniku C5, czy C7,5 to koszt ok. 30-50 zł. Można kupić je w szkółkach, centrach ogrodniczych, sklepach budowlanych i wielobranżowych oraz na targach. Warto zapoznać się ze stanem rośliny przed zakupem i sprawdzić, czy nie są chore lub uszkodzone. 

Read more »

Ciemiernik Helleborus - pielęgnacja, stanowisko, wymagania

 

Ciemierniki (Helleborus sp.) to wdzięczne rośliny i na miesiące zimowe przypada ich czas kwitnienia. Jest to też ich wyjątkowy czas z innego powodu - grupy ogrodnicze przeżywają prawdziwe oblężenie, ponieważ w jednym z marketów ciemierniki dostępne są po 9,99! 

Na sukces ciemierników w tym okresie wpływają jeszcze dwie rzeczy: zamknięte do wiosny centra ogrodnicze i sprzyjająca, niezimowa pogoda. 

A skoro już skusiliśmy się na zakup to warto poznać ich wymagania.

Wymagania ciemierników

Ciemierniki pochodzą z Europy i z Azji i w zależności od odmiany występują w zaroślach, murawach, świetlistych lasach, np. Balearów, Półwyspu Bałkańskiego, czy Turcji i Kaukazu. Dlatego też najlepiej jest zapewnić tym roślinom miejsce zaciszne, cieniste lub półcieniste. Dobrze, gdy podłoże jest próchniczne i długo zachowuje wilgoć. 

Jak i kiedy sadzić ciemierniki?

Najlepsza pora do sadzenia to jest jesień, ale co jeśli kupiliśmy rośliny w styczniu? O tej porze roku nie powinno się sadzić roślin do gruntu bezpośrednio po przyniesieniu ze sklepu. Warto pozostawić zakupione ciemierniki w chłodniejszym miejscu, np. zabudowanym tarasie, werandzie, garażu z dostępem do światła. 

Do zahartowania wystarczy ok. 5 dni (o ile nie ma przymrozków). Jeżeli temperatura utrzymuje się na plusie, grunt nie jest zmarznięty i przez najbliższe dni nie zapowiada się na mróz i opady śniegu, można sadzić!

Miejsce docelowe warto przemyśleć wcześniej i być ostrożnym przy sadzeniu - ciemierniki mają delikatny system korzeniowy, który łatwo ulega uszkodzeniom. Stąd też późniejsze przesadzanie ciemierników nie jest zalecane.

Jaka ziemia do ciemierników?

Ziemia powinna być urodzajna, próchniczna i trzymająca wilgoć. Nie oznacza to, że ma być nieprzepuszczalna i podmokła!

Czy ciemiernik jest wieloletni?

Tak, ciemiernik jest rośliną wieloletnią. Cechuje go odporność na niskie temperatury, ale mimo wszystko bardziej przyjazne dla niego będą miejsca osłonięte od wiatru.

Co posadzić obok ciemiernika?

Ciemierniki sprawdzą się pod drzewami, na rabacie bylinowej, czy w bardziej zacienionej części skalniaka.

Jakie są kolory ciemierników?

Najbardziej znany jest ciemiernik biały (Helleborus niger) o białych kwiatach. Są też odmiany o kolorach bladozielonych, ciemnofioletowe, fioletowe, czy jasnożółtozielone.

Czy ciemiernik można trzymać w domu?

Ciemierniki powinny być ozdobą domu przez krótki czas, ponieważ szybko marnieją przy temperaturze powyżej 15°C. Gdy zauważysz, że roślina marnieje, warto posadzić go w ogrodzie lub podarować go komuś, kto posiada takie miejsce.

Ile kosztuje ciemiernik?

Od 9,99 zł (cena z jednego z dyskontów spożywczych - styczeń 2023) do ok. 30 zł w zależności od odmiany, wielkości doniczki i miejsca zakupu.

Czy ciemiernik jest trujący dla kota?

Każda z części ciemiernika jest trująca nie tylko dla zwierząt, ale również dla ludzi. Wszelkie prace związane z tymi roślinami powinno się wykonywać w rękawiczkach ochronnych, a po zakończeniu prac należy dokładnie umyć ręce. 

Read more »

Fiołek Viola odorata - pielęgnacja, stanowisko, wymagania

Fiołek zwiastuje nadejście wiosny! Najbardziej znanymi gatunkami są fiołek wonny (Viola odorata), fiołek rogaty (Viola cornuta) oraz fiołek trójbarwny (Viola tricolor). W Polsce rośnie dziko kilkanaście gatunków tych kwiatów. 

🌿 Jedne z najbardziej popularnych wiosną

Rośliny te występują na obszarze całej Europy. Są to małe rośliny o zimozielonych liściach. Z dziko rosnącego, zniewalająco pachnącego gatunku w drodze uszlachetnienia powstały liczne odmiany. Znane są mieszańce o kwiatach w innych barwach niż fioletowo-niebieski i pozbawionych zapachu, np. 'Albiflora' - kwiaty białe lub 'Villmarini' - pomarańczowożółte. Również w naturze dochodzi do nieustannego krzyżowania różnych gatunków. 

🌿 Wielkość i wzrost

Fiołek dorasta do 5-10 cm wielkości. Z kłączy wyrastają rozety karbowanych, szerokich liści o sercowatym kształcie oraz pędy kwiatowe. Fiołki tworzą liczne rozłogi. 

🌿 Kwitnienie i zapach 

Pachnące fiołki były znane i sadzone już w starożytnej Grecji. W średniowieczu zostały rozpowszechnione na całą Europę, dzięki czemu stały się też roślinami obrzędową, tematem legend i mitów. Kwitną na wiosnę już od marca. 

🌿 Światło i temperatura

Roślina lubi półcieniste lub cieniste, chłodniejsze stanowiska. Na zewnątrz - przede wszystkim pod drzewami, kępami starej, wyschniętej trawy, przy kamiennych ścianach. 

🌿 Podlewanie i nawożenie

Przy uprawie na zewnątrz rośliny podlewa się tylko podczas długotrwałej suszy. Okazy uprawiane w doniczkach potrzebują regularnego nawadniania. 

🌿 Podłoże i przesadzanie

Fiołki rosnące w doniczce przesadza się co roku do mieszanki ziemi uniwersalnej, torfu i żwiru. 

🌿 Przycinanie

Odcina się tylko pędy kwiatowe, np. do wiązanek, bukietów. 

🌿 Rozmnażanie 

Latem przez podział lub przez wysiew nasion, zaraz po dojrzeniu owoców. U roślin uprawianych na zewnątrz w rozsiewaniu biorą udział nawet mrówki. 

🌿 Choroby i szkodniki

- Fiołki rosnące na zewnątrz bardzo rzadko atakowane są przez szkodniki i choroby.

- Przędziorki: Po zauważeniu pierwszych objawów należy jak najszybciej odizolować fiołka, aby szkodniki nie mogły zaatakować sąsiednich roślin. Jeżeli zastosowanie insektycydów nie przyniesie oczekiwanych efektów, roślinę trzeba wyrzucić na kompost. 

- Mszyce: Usunąć można za pomocą wacika nasączonego denaturatem. Można też spryskać roślinę roztworem szarego mydła. 

- Rdza fiołków: Stanowi poważne zagrożenie dla kondycji rośliny. Na liściach na wiosnę pojawiają się blade plamy, a na ich spodzie zarodniki. 

- Szara pleśń: Pojawia się na roślinach uprawianych na stanowiskach o wysokiej wilgotności powietrza. Najlepiej jest przesadzić fiołka w bardziej suche miejsce. 

🌿 Z czym łączyć fiołki? 

W donicach świetnie sprawdzą się w połączeniu z hiacyntami, bratkami, prymulkami. 

Przeczytaj też: P jak prymulki, czyli pierwsze oznaki wiosny

🌿 Ciekawostki

Fiołki były przysmakiem cesarzowej Sissi. 

Przepisy na ciekawe dania z fiołkami tutaj: Fiołki Cesarzowej

Read more »

Pierwiosnek bezłodygowy - Primula vulgaris

Ozdoby bożonarodzeniowe już schowane do pudeł, a choinki wystawione na ogród i czekają na posadzenie. Jedynie poinsecja przypomina o niedawno minionych świętach (jak zadbać o poinsecję pisałam tutaj - klik). Z utęsknieniem czekamy na wiosnę, w czym pomaga nam oferta marketów. Na półkach pojawiły się już różnokolorowe pierwiosnki, znane też jako prymulki. 

Ale jak zadbać o te pierwsze oznaki wiosny, by przetrwały przynajmniej do przedwiośnia? 

🌼 Pierwiosnki najczęściej spotykane w sklepach

Prymulki przeznaczone do uprawy w donicach są traktowane najczęściej jak rośliny jednoroczne, które zakwitają w szklarni, oranżerii lub w domu zimą i na wiosnę. 

Te, które możemy kupić i przyozdobić dom to: 

• pierwiosnek ślimakowy (Primula malacoides) - ma małe pojedyncze lub pełne kwiaty - czerwone, różowe, filetowe lub białe. 
• pierwiosnek kubkowaty (Primula obconica) - duże grupy kwiatów są białe, różowe, czerwone i od lawendowego do ciemnego fioletu. 
• pierwiosnek pospolity (Primula vulgaris) - rodzimy gatunek spotykany u nas w Karpatach. W drugiej połowie wiosny wytwarza pachnące jasnożółte kwiaty. 

🌼 Jakie stanowisko będzie najlepsze dla prymulek?

Warto zapewnić im miejsce jasne, ale bez bezpośredniego dostępu do promieni słonecznych. Są to rośliny, które naturalnie występują w klimacie umiarkowanym, więc i umiarkowana temperatura będzie dla nich odpowiednia tj. około 15 stopni Celsjusza. 

🌼 Jak często podlewać prymulki?

Wszystkim gatunkom zapewnia się umiarkowaną wilgotność bryły korzeniowej. Nie można doprowadzić do stagnowania wody w podstawce.

🌼 Co jeszcze należy wiedzieć? 

Nadmierne podlewanie może powodować żółknięcie liści. Liście te należy usunąć i ograniczyć nawodnienie. 

Wiosną, gdy ustąpią już przymrozki, pierwiosnki pospolite można posadzić w ogrodzie w miejscu półcienistym i wilgotnym. Nadają się do ogrodu skalnego lub na obwódki, można je też stosować jako kobierce pod krzewami lub łączyć z wiosennymi roślinami cebulowymi. 

Prymulki już kwitną w Ogrodzie Botanicznym PAN w Powsinie!

MT - Archiwum własne - Ogród Botaniczny PAN w Powsinie

Read more »